Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Boeken, publicaties en tijdschriften over natuuronderwerpen

Moderator: Pieter Van Dorsselaer

Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 29 okt 2011, 23:23

In opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos trok Arnout Zwaenepoel van 2007 tot 2009 de boer op om de allerlaatste landbouwers, vissers, jagers, mandenmakers, herders, waterbeheerders, prille natuurbeschermers, … die het oorspronkelijk traditioneel beheer van de IJzerbroeken en Handzamebroeken nog konden beschrijven of het zelf lange tijd hebben uitgevoerd, te interviewen.

De bedoeling was om een correct referentiebeeld te verkrijgen van het oorspronkelijke, ecologisch zeer waardevolle broekenlandschap en de ecologische degradatie ervan in de loop van de 20ste eeuw te schetsen. Dit in functie van het hedendaags natuurherstel in de broeken door het ANB. Eigenlijk was er over de gewone gang van zaken van het beheer heel weinig bekend, wat voor het herstel van de natuurwaarden natuurlijk niet zo handig is. Want hoe kun je de natuur herstellen als je niet weet hoe die er vroeger uitzag en wat het beheer was om er toe te komen? Gezien het ontbreken van veel schriftelijke bronnen, vormt het geheugen van de generatie die het nog heeft meegemaakt, haast de enige bron om uit te putten.

Door de informatie en de sappige verhalen van jagers, herders, landbouwers, vissers, ... samen te voegen, wordt een bijzonder boeiend overzicht bekomen over het functioneren van de broeken van toen en hoe ze de voorbije honderd jaar zijn veranderd. De resultaten van dit onderzoek werden getoets aan en aangevuld met informatie die in historische archieven werd teruggevonden. Aanvankelijk werd deze informatie verwerkt in een omvangrijk wetenschappelijk rapport maar wegens de ruime interesse wordt het verhaal van de broeken nu ontsloten en gebundeld in een prachtig nieuw boek. Hierbij werden ook enkele gast-auteurs gestrikt die vanuit hun specialiteit bijzonder waardevolle aanvullingen hebben aangebracht in het verhaal.

Het is geen boek dat sec wetenschappelijke gegevens bundelt maar een boek dat de verhalen van ‘de kleine man in de broeken’ bundelt en hieruit kansen en knelpunten aanreikt voor het huidige natuurherstel langs de IJzer en Handzamevaart.

Het boek is niet opgevat als encyclopedie maar als een vlot leesbaar boek dat tevens een lust voor het oog is. Vele authentieke foto’s komen uit oude foto-albums en koekendozen van streekbewoners, aangevuld met schitterende nieuwe beelden die Yves Adams speciaal voor dit boek heeft gemaakt.


U vindt alle nodige informatie om dit boek te bestellen op de website http://www.inverde.be/informatie/ijzer_en_handzame waar je alvast kan proeven van het hoofdstuk over de eendenkooien.
Half december wordt het boek officieel voorgesteld, tot 15 december kun je nog intekenen aan de voordelige prijs van 35€.


Een absolute aanrader voor onder de kerstboom!
Laatst bijgewerkt door vertigo op 08 nov 2011, 14:08, in het totaal 2 keer bewerkt
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City

Re: Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 08 nov 2011, 14:05

Voor wie zich afvraagt wat er allemaal in aan bod komt: een bondige inhoudstafel

Hoofdstuk 1: Ontstaan en evolutie van de IJzer en Handzamevallei
Geologe Cécile Baeteman schetst het ontstaan van de IJzer- en Handzamevallei in het ruimer kader van de totstandkoming van de Westkustpolders. Vergeet de Duinkerkse transgressies maar, de realiteit was toch iets complexer...

Hoofdstuk 2: De bedijkingshistoriek van de IJzer- en Handzamevallei
Historicus Johan Termote reconstrueert de inname van het slikke en schorregebied van de Westkustpolders. De inpoldering van grote gebieden resulteerde uiteindelijk in het behoud van de broeken van de IJzer- en Handzamevallei als overstroombaar gebied.

Hoofdstuk 3: Waterhuishouding, muskusratten en moerasvegetaties
Om de broeken toch enigzins in het landbouwsysteem in te schakelen was een uitgekiend waterbeheer van belang. Hiervoor werden (en worden) afhankelijk van plaats tot plaats heel uiteenlopende technieken gebruikt, zowel om te ontwateren als om nat genoeg te houden. Na een intermezzo over de opkomst van de muskusrat in de jaren '50 wordt wat dieper ingegaan op de typische watergebonden flora in de broeken.

Hoofdstuk 4: Graslanden: over paters, open broeken, pieten en broekengras
Traditioneel werden de broeken als hooiweide beheerd. Oorspronkelijk waren grote oppervlaktes in de broeken in grootgrondbezit. Het hooi werd op stam verpacht. Na het hooien werd het vee in het open broek gestoken, een vorm van gemene-weidebeheer. De resultaten van dit traditioneel beheer hebben zowel hun weerslag op de lokale toponiemen als op de typische avifauna en botanische samenstelling.
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City

Re: Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 08 nov 2011, 14:36

Hoofstuk 5: Jacht
Misschien wat controversieel voor sommigen maar in de broeken bijzonder relevant. Niet alleen zijn de restanten van aanzitputten vaak bijzonder biodiverse kleine landschapselementen in de uitgestrekte grasvlakte, oude jachtverhalen leren ook veel over het verdwijnen van bepaalde soorten, aantalsschommelingen van bepaalde vogelsoorten, ... Ook de twee eendenkooien in de streek krijgen veel aandacht. Op een aantal dieren wordt nog wat dieper doorgeboomd, zoals over het verdwijnen van de otter in de jaren '80 en de uitroeiing van de beverrat in de jaren '50.

Hoofdstuk 6: Visvangst
Het beheer van sloten en grachten stond vroeger vaak minder in het teken van het waterbeheer dan wel in functie van de palingvangst. Allerhande vangstmethodes passeren de revue. Met een beschrijving van allerhande vissoorten van voor het vuile water en de huidige visstand van na het vuile water worden de veranderingen in waterkwaliteit en waterleven in de 2de helft van de 20ste eeuw belicht.

Hoofdstuk 7: Herders langs de IJzer
Door het oorlogsgeweld en de overstromingen van de Eerste Wereldoorlog lag de halve Westhoek na 1918 terug braak. Terwijl elders herders stilaan uit het straatbeeld verdwenen, kreeg de herdersstiel langs de IJzer hierdoor een tweede adem. Een bloemlezing van een halve eeuw herders langs de IJzer in een veranderende maatschappij met steeds meer verkeer, minder interactie met klassieke landbouw, veranderende schapenrassen, ...

Hoofdstuk 8: Veen en turf
De Blankaartvijver wordt toegedicht aan een 15de eeuwse uitveningscampagne. Het turfsteken in de broeken was echter al minstens een Romeinse bezigheid. Ook na de Middeleeuwen werd duchtig gegraven. Pas met de opkoms van de steenkool eind 19de eeuw viel het turfsteken stil. In de Tweede Wereldoorlog haalde men door brandstorschaarste nog een laatste keer de turfspade boven.
Laatst bijgewerkt door vertigo op 26 nov 2011, 00:55, in het totaal 1 keer bewerkt
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City

Re: Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 08 nov 2011, 14:44

Hoofstuk 9: Bomen en struiken
In de broeken stonden amper bomen of struiken. De enkele die er stonden fungeerden meestal als oriëntatiepunt of grensboom. Sommige bomen kregen zelfs een eigen naam. Op de valleirand werden al veel meer bomen en struiken aangeplant, meestal ook heel erg functioneel in het kader van de traditionele landbouw (hagen, boomgaarden, ...). Ook de zoektocht naar de oorsprong van de talrijke vlechtwilgvariëteiten in de streek krijgt een boeiende ontknoping.
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City

Re: Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 26 nov 2011, 00:53

Een flinke brok unieke informatie voor het boek werd bekomen via de onderzoeksmethodiek historische ecologie.

Naar aanleiding van het verschijnen van het boek organiseert Inverde een studiedag over historische ecologie waarbij enkele sprekers deze bijzonder interessante methodiek vanuit hun eigen onderzoeksveld benaderen.

Meer info: http://www.inverde.be/nieuws/historisch ... _nederland
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City

Re: Nieuw boek: de broeken van de IJzer- en Handzamevallei

Berichtdoor vertigo op 15 dec 2011, 23:30

Voor wie nog niet had vooringetekend, dit weekend laatste kans om het boek aan voorintekenprijs te bekomen!

Deze zaterdag 17 en zondag 18 december tussen 13u30 en 17u30 op het boekvoorstellingsweekend in de Blankaart nog aan 35€, daarna wordt het boek verkocht aan 43€.

Ruim een kwart van de oplage is al bij de voorintekening de deur uit, de rest zal wellicht snel volgen.
Herdruk is weinig waarschijnlijk.

mvg
Avatar gebruiker
vertigo
Spreeuw
 
Berichten: 494
Geregistreerd op: 31 jan 2006, 09:24
Woonplaats: Vatican City


Keer terug naar Natuurliteratuur

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron